Có người thật ra không tin bạn mình lắm, mà cũng phô bày các chuyện lăng nhăng về ái tình, về tình tâm giao. Song ta phải quan niệm chính đáng về các từ ngữ, các chủ trương trên. Khi tuổi dậy thì đến, Tạo hóa cho người nam người nữ tự nhiên yêu mến nhau.
Người ta thấy họ lố bịch, quá trớn, nông nỗi làm sao ấy. Tôi thấy một nền giáo dục đóng cửa tù gây tai hại không ít. Các chứng bệnh ngoài da nầy sinh ra do máu xấu bởi thiếu ăn, mất ngủ mà trong một thời gian thì biến tan.
Tất cả những tài năng nầy bắt họ lắm lúc trở về những thinh lặng nội tâm để suy nghĩ, hồi cố, tạo nên những hình ảnh hay mơ mộng ước ao. Chỉ có 1/10 may rủi thôi. Họ bắt đầu phán đoán, trí tuệ họ soi cho họ thấy một hai góc cạnh chân lý, họ đặt nghi vấn, họ bắt bẻ, họ lý luận, đúng hơn là lý sự.
Nhưng chúng chứa bài học cao quí. Sự ghen tuông của họ chỉ làm cho bản thân mình, cá nhân chồng và cho cả gia đình, bà con thêm nhục nhã. Tôi đồng ý tôn giáo, luân lý ảnh hưởng lương tâm, có thể làm cho nó tế nhị, phức tạp hơn chớ không sáng tạo vì nó là một bẩm sinh của con người.
Con cọp thu hình trong bụi rậm họ tưởng con cọp thành chiên, chồm tới bắt. Đôi khi trong đời sống gia đình, người bạn trai muốn sống một mình một cõi. Nhưng về giá trị đàn ông hơn đàn bà vì cái gì đơn giản thì mạnh mẽ, chỉ huy cái phiền đa yếu đuối.
Họ để ý, đứng nhìn, sửng nhìn và cười cách, ngạc nhiên nữa trước gương mặt cười hoa của đứa bé. Dưới bóng mặt trời nầy, lòng nhỏ mọn,tính khả ố thì nhiều như trấu chớ những góc cạnh trân châu của tâm hồn bạn hy hữu lắm. Có điều là họ nghi kỵ lòng tốt thế nhân.
Thanh niên không trong sạch thì thanh niên làm sao chắc khỏi khả ố. Ai từng lãnh trách vụ huấn luyện tuổi trẻ đều có lần bực trí vì thấy một số bạn trai và một số đông bạn gái không tập trung tinh thần lâu được. Cách chung bạn trai nghèo túng nầy hay có tinh thần tự ly.
Tôi cũng hay mục kích tướng diện của nhiều nhà giáo vô lớp ngạo nghễ nam sinh vì họ học dở, phạm lỗi trước mặt bao nhiêu nam sinh nhỏ tuổi hơn họ và bao nhiêu nữ sinh. Trong cuốn Psychologie des Garcons, Edward Montier nói: Bạn trai tốt bụng . Có nhiều đ àn ông ngay lúc bạn mình mới lâm bồn, thấy con đỏ gớm, ngạc nhiên.
Vậy mà lúc dậy thì lại hoàn toàn khác. Tâm hồn thanh niên quý báu và mỏng giòn biết bao sánh với bình thủy tinh vật chất. Tình yêu do Thượng đế ban, hôn nhân do Thượng đế lập.
Có khi họ cũng có những ý định tìm những giải quyết, tìm lối giải thoát, tìm các ý kiến hay. Đó là quân thù của ý chí chớ không phải là ý chí. Ai có thẩm quyền giáo dục cần giải thoát cho bạn trai khỏi xiềng xích đó.